Τηλέφωνο. 0030 210 66 14 140
Κινητό. 0030 6944 370 415
Email: info(at)drlouloudis.gr

uk-over.png - gr-over.png

Μπαλόνι Μετωπιαίου - Καταδυτική Ιατρική.

Ο μετωπιαίος κόλπος είναι η γεμάτη με αέρα κοιλότητα, που κατοικεί, συνήθως σε ζεύγη στο κεφάλι μας, στην περιοχή του μετώπου, πίσω και πάνω από τα φρύδια μας (βλ. εικόνα 1).

Μια θεωρία λέει πως υπάρχουν εκεί για να ελαττώνουν το βάρος της κεφαλής, ενώ μια δεύτερη πως λειτουργούν σαν αντηχεία της φωνής. Αυτό μπορεί να εξηγήσει γιατί η φωνή αλλάζει τόσο πολύ σε μια ιγμορίτιδα ή μετωπιαία κολπίτιδα, όπως θα άλλαζε ο ήχος μιας κιθάρας, αν γεμίζαμε το αντηχείο της με χαρτιά.

Μια τρίτη θεωρία υποστηρίζει πως λειτουργούν ως χώροι απαγωγής της θερμότητας από το κρανίο μας, σαν ένα επιπρόσθετο σύστημα κλιματισμού του ευαίσθητου και πολύτιμου εγκεφάλου μας. Μια ακόμα θεωρία υποστηρίζει πως λειτουργούν σαν χωροδικτύωμα, που απορροφά την ενέργεια ενός χτυπήματος στο κεφάλι, προστατεύοντας τον εγκέφαλο, όπως ακριβώς συμβαίνει με τα σύγχρονα αυτοκίνητα, όπου η καταστροφή του κυψελωτού αμαξώματος, προστατεύει τον κλωβό των επιβατών.

Αυτό που κάνει τον μετωπιαίο κόλπο να είναι για μας τους δύτες η χειρότερη από τις υπόλοιπες παραρρινικές μας κοιλότητες,( ιγμόρεια, σφηνοειδείς κόλποι, ηθμοειδείς κυψέλες), είναι πως βρίσκεται σχετικά μακρύτερα από τη ρινική μας κοιλότητα και επικοινωνεί με αυτή μέσω ενός μακριού , επιμήκους και στενού πόρου, που πορεύεται με τεθλασμένη πορεία ανάμεσα σε άλλες αεροφόρες κυψέλες. Έτσι, οποιαδήποτε προβολή ή υπερτροφία του οστέινου τοιχώματός τους, αλλά και οιασδήποτε αιτιολογίας φούσκωμα του βλεννογόνου που επενδύει τον πόρο, μπορεί εύκολα να οδηγήσει σε στένωση ή απόφραξή του.

Τα στόμια και οι πόροι, είναι αναγκαία στις παραρρινικές κοιλότητες, για να μπορεί να κυκλοφορεί ελεύθερα και να ανακυκλώνεται ο αέρας που υπάρχει μέσα σ’αυτές, αλλά και για να μπορούν να αποβάλλονται οι εκκρίσεις που παράγει ο βλεννογόνος που τις επενδύει ( βλ. εικόνα 2).

Η ανανέωση του αέρα είναι απαραίτητη, γιατί κατά την κυτταρική διαπνοή ελαττώνεται το οξυγόνο και αυξάνεται το διοξείδιο του άνθρακα. Είναι δε αυτή η ανανέωση συνεχής , γιατί τα στόμια είναι σε φυσιολογικές συνθήκες πάντοτε ανοικτά, σε αντίθεση με τις ευσταχιανές μας σάλπιγγες, που είναι σε ηρεμία πάντοτε κλειστές και απαιτούν ιδιαίτερους χειρισμούς για τη διάνοιξη του ρινοφαρυγγικού τους στομίου.

Όταν αποφραχθεί το στόμιο του μετωπιαίου κόλπου, επακολουθεί διακοπή του αερισμού, συλλογή εκκρίσεων μέσα σ’αυτόν, που από βλεννώδεις γίνονται πυώδεις και προκαλούνται συμπτώματα. Αυτά κυμαίνονται, από ένα αίσθημα πίεσης στη ρίζα της μύτης ή το μέτωπο, που επιδεινώνεται με το σκύψιμο και φτάνει στον έντονο πόνο, που μοιάζει σαν μαχαιριά ή σαν να μας σφίγγει μια μέγγενη. Εκκρίσεις, ορισμένες φορές παχύρρευστες ή δύσοσμες και χρωματισμένες, μπορεί να αποβάλλονται από τη μύτη ή να κυλούν προς το λαιμό και να προκαλούν πονόλαιμο ή βήχα. Η θεραπεία της κατάστασης είναι συντηρητική και περιλαμβάνει αντιβιοτικά, πλύσιμο της μύτης με φυσιολογικό ορρό, εφαρμογή αποσυμφορητικών spray,αντιφλεγμονώδη και, φυσικά, αποφυγή κατάδυσης μέχρι την πλήρη αποθεραπεία.

Φλεγμονές των μετωπιαίων κόλπων που παραμένουν αδιάγνωστες ή δεν αντιμετωπίζονται με φαρμακευτική αγωγή, εγκυμονούν σοβαρό κίνδυνο μετάπτωσης σε χρονιότητα. Αυτή μεταφράζεται κυρίως σε μόνιμη πάχυνση του βλεννογόνου, που αντί να μοιάζει με λεπτό σεντόνι, γίνεται πλέον μια παχιά μοκέτα, που με τον όγκο της προκαλεί μέτρια ή μεγάλη στένωση στο στόμιο του κόλπου . Αυτό εξηγεί γιατί ένα δύτης, που ποτέ δεν είχε αντιμετωπίσει προβλήματα εξίσωσης των παραρρινίων κόλπων του, μπορεί από ένα και μόνο επεισόδιο ατελώς θεραπευθείσας κολπίτιδας, να οδηγηθεί σε περιστασιακή ή και μόνιμη αδυναμία κατάδυσης. Αυτή δε η παχιά μοκέτα, είναι το κάλυμμα που σκεπάζει μικρόβια σε ύπνωση, που μπορούν πια, ακόμα και με μια άλλοτε ασήμαντη αφορμή, να οδηγήσουν σε ένα νέο οξύ επεισόδιο φλεγμονής.

Και πώς θα νιώσουμε αυτή την απόφραξη στη βουτιά μας; Ένα έντονο αίσθημα πίεσης που γρήγορα μετατρέπεται σε πόνο, στην περιοχή του μετώπου ή τη ρίζα της μύτης. Ένα σφύριγμα στην κατάδυση καθώς ο αέρας προσπαθεί να παραβιάσει το στενωμένο στόμιο και να εξισώσει τη διαφορά πίεσης που προκαλεί το αυξανόμενο βάθος μέσα στο μετωπιαίο κόλπο. Εάν δεν επιδείξουμε την απαιτούμενη σύνεση, που επιβάλλει να διακόψουμε άμεσα την κατάδυση, δημιουργούμε τις ιδανικές συνθήκες για ένα βαρότραυμα ανόδου. Και αυτό γιατί κατά την αναπόφευκτη ανάδυση, ο αέρας που διαστέλλεται προσπαθεί να βρεί διέξοδο μέσω της αποκλειστικής, αλλά στενωμένης θύρας εξόδου και εδώ δεν υπάρχει τίποτε που να μπορούμε να κάνουμε για να τον βοηθήσουμε στο δύσκολο έργο του. Είναι πολύ πιθανό, να προκαλέσει σχίσιμο του βλεννογόνου και αιμορραγία μέσα στον κόλπο, που πέρα από τον εντονότατο πόνο, θα γίνει αντιληπτό ως αποβολή αίματος από τη μύτη στη μάσκα. Εάν το αίμα δεν μπορέσει να αποβληθεί και παραμείνει μέσα στον κόλπο, τότε οργανώνεται και προκαλεί τη δημιουργία παχυβλεννογονίτιδας, κύστεων ή πολυπόδων. Όλο χαρούμενα πράγματα, δηλαδή.

Και εδώ η κατάσταση θα πρέπει να αντιμετωπιστεί άμεσα και για ικανό χρονικό διάστημα, όπως αυτό θα μας υποδειχθεί από τον ειδικό. Η επίδειξη αδιαφορίας, που θα μπορούσε υπό προϋποθέσεις να συγχωρεθεί σε ένα πλάσμα της ξηράς, είναι ασυγχώρητη από το υδάτινο κομμάτι του αμφίβιου χαρακτήρα μας. Δεν πρέπει να αφήσουμε καμιά πιθανότητα να μεταπέσει η κατάσταση σε χρονιότητα, γιατί αυτή με βεβαιότητα θα μας οδηγήσει στο χειρουργείο.

Και αν τελικά δεν το αποφύγουμε και φτάσουμε ως εκεί, τι είδους χειρουργείο θα χρειαστεί;

Η χειρουργική των παραρρινίων, γνώρισε εδώ και 2-3 δεκαετίες, μια τεράστια εξέλιξη, με την ευρεία χρήση των χειρουργικών ενδοσκοπίων. Η αξιόπιστη και ασφαλής χρήση διαφόρων ενδοσκοπικών χειρουργικών εργαλείων, έδωσε μια θαυμάσια λύση στο πρόβλημα της απόφραξης των στομίων των παραρρινικών κοιλοτήτων (βλ. εικόνα 3)

Ο μετωπιαίος κόλπος όμως, ως ένας απομακρυσμένος από τη μύτη κόλπος με ένα στενό και μακρύ στόμιο, παρέμενε για τους ενδοσκόπους χειρουργούς, ότι η συναγρίδα για τον μέσο ψαροκυνηγό. Στην πλειονότητά του ένα δύσκολο χειρουργικό πεδίο, με δύσβατα μονοπάτια, και αξιοσέβαστη εγγύτητα με λεπτές ευαίσθητες δομές του κρανίου μας, όπως ο εγκέφαλος. Ως αστάθμητος παράγοντας στην μακροχρόνια διατήρηση μιας ικανοποιητικής βατότητας στο διευρυνθέν στόμιο του κόλπου, παρέμενε πάντοτε η απρόβλεπτη συσσώρευση μετεγχειρητικού ουλώδους ιστού. Αυτό, ιδιαίτερα στην περίπτωση του μετωπιαίου κόλπου με το στενό επιμήκη πόρο, δημιουργούσε αυξημένη πιθανότητα να οδηγηθούμε αργά ή γρήγορα σε υποτροπή και επανεμφάνιση των συμπτωμάτων. Μόνη λύση θα ήταν η διεύρυνση του στομίου με δημιουργία ελάχιστων τραυματικών επιφανειών και η διατήρηση όσο το δυνατόν περισσότερου βλεννογόνου, ούτως ώστε να περισωθεί η απαραίτητη λειτουργία του βλεννοκροσσωτού επιθηλίου.

Η ευφυής επίλυση του προβλήματος, δεν ήταν παρά μια ιδέα- δάνειο, από το χώρο της επεμβατικής καρδιολογίας. Μια ιδέα, που έχει σώσει και εξακολουθεί να σώζει εκατομμύρια ζωές σε όλο τον πλανήτη. Ζωές ανθρώπων που πάσχουν από στεφανιαία νόσο λόγω στένωσης των αγγείων της καρδιάς τους. Πρόκειται για το γνωστό μπαλονάκι, ένα διαστελλόμενο ασκό, που αφού τοποθετηθεί με ακρίβεια στο σημείο της στένωσης, φουσκώνει και ανοίγει το δρόμο για την επαναφορά της ομαλής κυκλοφορίας του αίματος στο μυ της καρδιάς.

Ένα ανάλογο μπαλόνι , σχεδιάστηκε εξειδικευμένα, για να μπορεί να διευρύνει με ανύπαρκτη πρακτικά ιστική βλάβη και αιμορραγία, τα στόμια όλων σχεδόν των παραρρινικών κοιλοτήτων και ιδιαίτερα του δύστροπου μετωπιαίου κόλπου, καλύπτοντας έτσι με τον ιδανικότερο τρόπο, το κενό που υπήρχε.

Η φιλοσοφία και η τεχνική είναι απλή. Ένα λεπτό σύρμα, που στο άκρο του έχει οπτική ίνα με ψυχρό φωτισμό, εισάγεται με τη βοήθεια ενδοσκοπίου στο μετωπιαίο κόλπο. Με το σύρμα σαν οδηγό, προωθείται ο ειδικός καθετήρας μπαλόνι δια του στομίου, μέσα στον κόλπο (βλ. εικόνα 4).

Όταν το μπαλόνι φτάσει στο ύψος του στενωμένου στομίου, πληρούται με αέρα χαμηλού όγκου και υψηλής πίεσης, ούτως ώστε να σπάσει τα λεπτά οστέινα διαφραγμάτια των κυψελών που στενεύουν τον αυλό, σεβόμενο απολύτως το βλεννογόνο. Η όλη διαδικασία κρατά λίγα λεπτά και μπορεί να γίνει και με τοπική αναισθησία, εάν η επέμβαση αφορά μεμονωμένα το μετωπιαίο κόλπο. Μπορεί επίσης να εφαρμοστεί και στα στόμια των ιγμορείων ή των σφηνοειδών κόλπων, ενώ μπορεί τέλος να συνδυαστεί με συμβατική ( ESS ) ή λειτουργική (FESS) ενδοσκοπική χειρουργική των παραρρινίων κόλπων, υπό γενική αναισθησία.

Ένα μεγάλο πλεονέκτημα που προσφέρει, είναι πως, αν εφαρμοστεί μεμονωμένα στο μετωπιαίο κόλπο, ο ασθενής μπορεί να επιστρέψει την επόμενη μέρα στις συνήθεις δραστηριότητές του και λίγες μέρες μετά και στο υποβρύχιο κυνήγι.

Σαν μέθοδος, έχει αρχίσει να εφαρμόζεται από το Σεπτέμβριο του 2005 και, όπως η ασφαλής πρακτική επιβάλλει, ιδιαίτερα για τον ευαίσθητο χώρο της κατάδυσης, περιμέναμε με αγωνία τις δημοσιεύσεις των μακροχρόνιων μελετών από την ευρεία χρήση τους. Τα αποτελέσματα, που πλέον μιλούν για 2 χρόνια μετεγχειρητικής παρακολούθησης, δίνουν ποσοστά διατήρησης της βατότητας του στομίου, που κυμάνθηκαν στις διάφορες μελέτες από 92.1% μέχρι 98 %, ποσοστά που κρίθηκαν από την Παγκόσμια Ιατρική κοινότητα ως απολύτως αποδεκτά και ανέδειξαν τη μέθοδο ως ένα από τα πιο σύγχρονα όπλα στη χειρουργική φαρέτρα.

Η μέθοδος έχει αρχίσει να εφαρμόζεται από τον περασμένο χρόνο και στη χώρα μας, με άριστα αποτελέσματα. Απομένει να εγκριθεί η χορήγηση του υλικού από τα πολύπαθα ασφαλιστικά ταμεία της χώρας μας ( χορηγείται ήδη από τις ιδιωτικές ασφάλειες ), έτσι ώστε να γίνει δυνατή η εφαρμογή του στο σύνολο του πληθυσμού.

Ζούμε αναμφίβολα σε μια δύσκολη παγκόσμια συγκυρία. Η κρίση, τεχνητή ή όχι, χτυπά με το έτσι θέλω την πόρτα του καθενός. Εκείνο που κάνει, σαν αντιστάθμισμα την εποχή μας τόσο όμορφη, είναι η εύκολη πρόσβαση σε μια αστείρευτη πηγή γνώσης και η ανάπτυξη της τεχνολογίας, που σε καλά χέρια και για ευγενείς σκοπούς, μας εξοπλίζει με τόσες μαγικές δυνατότητες για την αποτροπή του ανέφικτου.